
Son Tüketim Tarihi (STT) gıda güvenilirliğiyle, Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) ise gıdanın kalite özelliklerini koruduğu süreyle ilgilidir. Alışverişte veya mutfakta karar verirken önce tarihin yanındaki ifadeyi okuyun. Ardından saklama koşullarını ve ambalajın açılıp açılmadığını kontrol edin; yalnızca takvimdeki güne bakmak yeterli olmaz.
Son Tüketim Tarihi nasıl yorumlanır?
STT, mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen gıdalarda kullanılır. STT’si geçmiş ürünü tüketmeyin; kontrol etmek için tadına da bakmayın. Tarım ve Orman Bakanlığının 16 Kasım 2026 tarihli açıklaması, görünüşü, kokusu veya tadı değişmemiş olsa bile bu ürünlerin risk oluşturabileceğini vurgular.
“Normal kokuyor, biraz daha kullanabilirim” düşüncesi STT’yi uzatmaz. Ayrıca tarih henüz geçmemiş olsa da etikette belirtilen saklama koşullarına uyulmalıdır. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesinin Türkçe rehberi, uygun koşullarda saklanmayan bir gıdanın daha erken bozulabileceğini açıklar. Tarih ve muhafaza talimatını birlikte okuyun.
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi geçince ne olur?
TETT; tat, doku ve aroma gibi özelliklerle ilgilidir. Bakanlığın STT ve TETT ayrımına ilişkin açıklamasına göre, etiketinde belirtilen koşullarda saklanmış ve ambalaj bütünlüğünü koruyan bir ürünün TETT’sinin geçmesi, tek başına mikrobiyolojik olarak bozulduğu anlamına gelmez. Kalite özelliklerinde azalma olabilir.
Buradan “TETT geçmiş her ürün tüketilebilir” sonucu çıkmaz. Değerlendirme; uygun saklama, sağlam ambalaj ve bozulma belirtisi bulunmaması koşullarına bağlıdır. Yalnızca kokusunun veya görünüşünün normal olması, saklama geçmişi bilinmeyen ya da ambalajı zarar görmüş bir ürüne güvence sağlamaz. Bakanlığın güncel bilgilendirmesi bu koşulları birlikte sayar ve bozulma belirtisi olan gıdaların tüketilmemesini ister.
Ürün adından hareketle hangi tarihin geçerli olduğunu varsaymayın. Aynı alışveriş sepetindeki iki ambalajda farklı tarih ifadeleri bulunabilir. Paketin üzerindeki “son tüketim tarihi” veya “tavsiye edilen tüketim tarihi” yazısını bularak başlayın; yalnızca kısaltmayı ya da basılı rakamları aramayın.
Paket açıldıktan sonra basılı tarih yeterli mi?
Ambalaj açılınca etiketteki açılma sonrası saklama ve tüketim talimatlarını da izleyin. Bakanlık, gıda etiketlerindeki tarihler rehberinde hem STT hem TETT bulunan ürünlerde bu talimatlara uyulmasını belirtir. Basılı tarihin ileride olması, açılmış ürünü o güne kadar kullanabileceğiniz anlamına tek başına gelmez.
Etikette “açıldıktan sonra” diye başlayan bir ifade varsa tamamını okuyun. Nerede saklanacağı ile ne kadar sürede tüketileceği ayrı bilgiler olabilir. Ürünü açtığınız günü küçük bir notla kaydetmek, kendi takibinizi kolaylaştırır. Ürünü başka bir kaba aktarıyorsanız etiketteki talimatı da erişilebilir tutun; yalnızca kapağın üzerine bir tarih yazmak kullanım bilgisinin tamamını korumaz.
Bir başka ürün için öğrendiğiniz açılma sonrası süreyi bütün paketlere uygulamayın. Bu yazıdaki ayrım, her gıda için ortak bir saklama süresi vermez. Kendi ürününüzün talimatını bulun; okunamayan veya anlaşılmayan bilgi için üreticiden açıklama isteyin.
Alışveriş ve mutfak düzeninde nasıl kullanabilirsiniz?
Alışverişte ambalajı, tarih ifadesini ve saklama bilgisini birlikte inceleyin. Bakanlık, tüketimi planlama önerilerinde STT’yi kontrol ederek tüketilebilecek miktarda alışveriş yapmayı ve evde STT’si daha yakın gıdalara öncelik vermeyi önerir. Büyük paketi sepete eklemeden önce açıldıktan sonraki kullanımınızı da düşünün.
Eve geldiğinizde şu üç bilgiyi ayırın: Ambalajdaki tarih hangi türde? Ürün hangi koşullarda saklanacak? Açıldıktan sonra ek bir talimat var mı? Gerekirse alışveriş listenizde elinizdeki açılmış ürünü not edin. Böylece yeni paket alırken evdeki miktarı daha kolay hatırlayabilirsiniz.
Tarih kontrolünü; içindekiler, alerjenler ve beslenme tablosuyla birlikte ele almak için 100 gram ve porsiyon bilgilerini de açıklayan besin etiketi rehberine bakabilirsiniz.
